Basketbal versus korfbal: een studie naar genderrollen en seksuele geaardheid

Auteur: Gregory Dom
Promotor: Prof. Dr. Jan Tolleneer ( Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. )
Faculteit: Faculteit Bewegings- en Revalidatiewetenschappen, K.U.Leuven
Academiejaar: 2009-2010

Daar korfbal regelmatig in verband wordt gebracht met basketbal en gepercipieerd wordt als‘basketbal zonder dribbelen’ gaat deze studie na hoe gelijkaardig beide sporten wel degelijk zijn. De focus ligt op genderrollen en seksuele geaardheid. Er wordt meer bepaald nagegaan hoe geëmancipeerd beide sporten zijn, met welk imago ze te kampen hebben en welke impact deze imago’s hebben op de participatie en acceptatie van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen.

Om over de nodige achtergrondkennis te beschikken om het comparatief onderzoek uit te voeren werd in de bibliotheek campus Arenberg en elektronische databanken op zoek gegaan naar informatie omtrent gender in de sport en omtrent het ontstaan en de evolutie van beide sporten.

De vergelijkende studie zelf bestaat uit twee delen, namelijk een literatuurstudie enerzijds en diepteinterviews anderzijds. We bestudeerden literatuur omtrent vrouwenemancipatie, imago en geaardheid in sport in het algemeen en basketbal en korfbal in het bijzonder. Daar de meeste resultaten handelen over Nederland, wat korfbal betreft, en over de Verenigde Staten, wat betreft basketbal, blijft de geschetste situatie beperkt tot deze twee landen, die niet toevallig de twee toplanden en landen van oorsprong zijn. Het moet wel opgemerkt worden dat, aangezien korfbal slechts in een beperkt aantal landen wordt gespeeld, ook de wetenschappelijke interesse in deze sport beperkt is. De studies die wel uitgevoerd zijn behoren dan weer tot ‘de vorige generatie’ en zijn soms twintig jaar oud. Daarom moet er erg voorzichtig omgesprongen worden met de veralgemening van deze resultaten naar de situatie van vandaag.

Omtrent de situatie in België bestaat er nauwelijks onderzoek. Daarom trachten we via diepteinterviews dan weer na te gaan hoe de huidige situatie daar is. Drie Belgische korfballers en drie Belgische basketballers, telkens twee mannen en één vrouw, kregen een dertigtal vragen voorgeschoteld.

Uit de resultaten bleek dat het imago van beide sporten enorm verschilt. Basketbal krijgt, als typische mannensport en dankzij het harde spel, eerder een macho-imago. De dames die in deze ‘harde’ sport actief zijn krijgen dan weer het imago van ‘manwijf’. Mannen die korfbal spelen, dat bekend staat als echte familie- en niet-contactsport, zouden gepercipieerd worden als mietjes. De mannelijke korfballers en de vrouwelijke basketballers blijken een sport te beoefenen die niet bij de typische gedragingen van hun geslacht behoort, waardoor ze er vaak van verdacht worden holebi te zijn. Alleen in het vrouwenbasketbal komen er vaak lesbische vrouwen voor en alleen in het mannenbasketbal worden homo’s niet aanvaard. Tot slot is gebleken dat, hoewel de International Korfball Federation (IKF) het korfbal promoot als dé geëmancipeerde sport, de vrouwen in alle aspecten van de sport gedomineerd worden door de mannen. Het mannenbasketbal blijft, nog meer dan een korfbal, een mannenbastion maar in het Amerikaans damesbasketbal blijkt men tot een geëmancipeerde situatie te komen. Beide sporten verschillen vooral op de manier waarop de buitenwereld naar hen kijkt. Hoe men naar zichzelf kijkt en hoe geëmancipeerd de vrouwen zijn, komt in sterke mate overeen.

Sport en gender: discoursanalyse van geschriften van studenten en journalisten (1998-2006)

Auteur: Annelies Vanderstichele
Promotor: Prof. Dr. Jan Tolleneer ( Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. )
Faculteit: Faculteit Bewegings- en Revalidatiewetenschappen, K.U.Leuven
Academiejaar: 2006-2007

In deze eindverhandeling wordt onderzocht wat studenten denken over het thema gender in de sport. Dit gebeurt aan de hand van actualiteitsmappen die eerstejaarsstudenten lichamelijke opvoeding aan de Universiteit Gent dienden te maken. De actualiteitsmappen werden de afgelopen acht academiejaren samengesteld. In deze werkstukken moesten zij artikels opnemen, onder een thema plaatsen en kritisch bespreken. Op basis van de artikels die zij selecteerden werd er een hoofdstuk geschreven over de genderthema’s die in de actualiteit aan bod kwamen gedurende het voorjaar van de desbetreffende academiejaren.

Aan de hand van de kritische commentaren werd er een kwantitatieve en een kwalitatieve analyse gemaakt. Deze analyses gebeurden op basis van acht verschillende deelthema’s, die telkens een apart hoofdstuk vormen: gender, typische mannen- en vrouwensporten, media, bestuursfuncties, verloning, homoseksualiteit, transseksualiteit, vrouwentennis versus vrouwenwielrennen. Aan de analyses ging telkens een literatuurstudie vooraf. In de analyses werd steeds bekeken hoeveel studenten van elk geslacht over een bepaald thema schreven en naar aanleiding van welke artikels ze dit deden. Er werden ook drie studenten geïnterviewd die in hun actualiteitsmap over gender hadden geschreven. Hun mening omtrent de verschillende thema’s werd bevraagd.

Er is geen significant verschil tussen het aantal mannelijke en vrouwelijke studenten die iets schrijven over gender in hun actualiteitsmap. Er is ook geen verschil op te merken tussen de meningen van de mannelijke en vrouwelijke studenten. Bijna alle studenten conformeren zich met de inhoud van de artikels die ze selecteerden. Opvallend is dat de studenten de toekomst van de vrouw in de sport erg positief inzien. Zij beseffen wel dat vrouwen op heel wat vlakken in de sport moeten onderdoen voor mannen, maar zij geloven dat hier in de (verre) toekomst verandering in komt. De media worden als de grote verantwoordelijken gezien voor de bestendiging van de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in de sport. Volgens de studenten hebben de media de mogelijkheid om de ongelijkheid te veranderen. De bevindingen werden over het algemeen bevestigd door de drie geïnterviewde studenten.

Aangezien dat het de studenten van vandaag zijn die de wereld van morgen mee bepalen zouden we kunnen stellen dat er een gunstigere toekomst is weggelegd voor de vrouwen.