Auteur: Sandra Schenkel
Promotor: Prof. Dr. Jan Tolleneer ( Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. )
Faculteit: Faculteit Bewegings- en Revalidatiewetenschappen, K.U.Leuven
Academiejaar: 2007-2008

De wijze waarop mensen naar dieren kijken is sterk gedetermineerd door de cultuur waarin ze zijn opgegroeid. Zo werd de westerse maatschappij beïnvloed door verschillende filosofische stromingen. Dat is de reden waarom de meeste mensen, met Darwin, beseffen dat ze wetenschappelijk gezien zelf afkomstig zijn van dieren, maar dat ze zich in het dagelijkse leven toch als superieur beschouwen. Ondanks deze ingesteldheid, die grote gevolgen voor de omgang met dieren heeft, krijgt dierenwelzijn een steeds groter maatschappelijk draagvlak, wat voornamelijk te danken is aan dierenrechten- en dierenbeschermingsorganisaties, die elke dag meer aanhang kennen. Dit wordt onder andere weerspiegeld in de wetgeving rond het gebruik van dieren, die steeds strenger wordt, ook wat betreft de dierensport.

Dierensport is een heel algemeen begrip en omvat veel verschillende sporten met elk een eigen identiteit en typische problematiek.
Om dit te illustreren worden, op basis van literatuurstudie en interviews, drie casussen besproken namelijk stierengevechten, paardenrennen en canicross. Ze worden door ons gesitueerd binnen een spectrum dat de omvang van de ethische problematiek weergeeft. Aan het ene uiterste van het spectrum bevinden zich de stierengevechten: deze zorgen voor heel wat ophef in onze contreien en worden door de meeste mensen als wreed bestempeld. De landen die de stierengevechten als traditie hebben, zien het anders en wijzen op de inconsistentie van het noorden: ook daar zijn er tradities die evenmin diervriendelijk zijn, maar wat maakt deze dan meer moreel aanvaardbaar dan de stierengevechten?

Paardenrennen bevinden zich eerder centraal in het spectrum: het doel is niet het dier te pijnigen maar deze activiteit is zodanig afhankelijk van de gokindustrie, dat misbruiken nooit veraf zijn. Zo wordt er, net als in menselijke topsport doping gebruikt maar ook dramatische valpartijen zijn geen uitzonderingen.

De canicross, die zich aan het andere uiterste van het spectrum bevindt, is een relatief nieuwe sport waarbij het accent op recreatie ligt. Dankzij een strenge regelgeving waarbij het welzijn van de hond primeert, worden misbruiken tegengegaan en komen ze slechts zelden voor.

Sport met dieren kan dus wel al moeten er enkele voorwaarden vervuld worden: de sport in kwestie dient positieve waarden met zich mee te brengen (zoals empathie), de risico’s voor het dier moeten minimaal zijn en het dier moet enige vorm van plezier kunnen ervaren.

Tot slot kunnen we stellen dat het welzijn van dieren steeds meer au serieux wordt genomen, maar dat dit slechts met kleine stapjes gebeurt. Zo lijkt het moeilijk te zijn om de mentaliteit van mensen te wijzigen indien het toebrengen van leed aan dieren als vorm van traditie te diep verankerd zit of als er enige vorm van financiële winst bij komt kijken. Maar al te vaak zijn dieren het slachtoffer van menselijke grillen, en omdat ze niet in staat zijn om voor zichzelf op te komen, zijn ze extra kwetsbaar voor alle vormen van misbruik.

Dit onderzoek is zeker niet allesomvattend en kan een start betekenen voor verdere navorsing. Er zijn immers nog heel wat dierensporten die besproken kunnen worden, zowel op cultureel als filosofisch vlak.